In mermoriam Ru Sevenhuijsen, aartsvader RJO/JON

Lieve Ome Ru,

 

Wat geweldig om weer mee te spelen in een RJO-bezetting. Ik weet weer helemaal waarom ik ook al weer de rest van mijn leven aan ‘de muziek’ ben gaan wijden. Jacob Slagter heeft de wel haast 70 man sterke RJO/JON-reünisten-club prachtig door de Enigma-variaties en de Schilderijententoonstelling geloodst.  Heerlijk. En wát een blazers!

Ongelofelijk hoe ik me meteen weer op ‘RJO’ kon schakelen: zo geweldig had ik m’n partijen nou ook weer niet gestudeerd, maar ik kon weer gewoon kijken alsof het in elk geval niet aan mij lag en aanvoerder Quinten zette in als het moest en we streken doorgaans dezelfde kant op.

En het wonder dat dan geschiedt: het leek wel of m’n cello precies deed wat-ie moest doen. De macht van een geweldig collectief doet het individu tot grote hoogten stijgen. Als éénling kun je eenvoudig niet werkelijk buiten de heersende harmonie treden, al zou je willen.

En hoewel beide stukken niet geschreven waren voor ‘orkest en brulaap’, zat u voortdurend in m’n hoofd: ‘Heeft je vader die stok helemaal betaald?! Gebruik hem dan!’, ‘Lillend vlees, graag, pornissimo...’, ‘Liefje....’, ‘Aaargh...’, en meer van zulks.

 

Ik hoop dat u weet welke enorme invloed u nog steeds – postuum – hebt op het Nederlandse muziekleven. De grote orkesten en de conservatoria zijn vergeven van de ex-RJO-ers. En ook het management in Nederland is volgens mij behoorlijk doordrongen van de visie van Ome Ru. We hebben allemaal een evenwicht tussen individuele daadkracht en een vermogen tot opgaan in het collectief meegekregen. Na deze reünie, waar je overzicht krijgt in waar en hoe iedereen in z’n verdere leven terecht is gekomen, besef ik me dat pas echt.

 

Ik ben zeer dankbaar voor het voorrecht dat ik heb mogen beleven om grote symfonische werken (Tsjaikovsky 4, Brahms 4, Dvorak 8, La Mer van Debussy, Les Préludes van Liszt, Adagio van Barber, de Haffner van Mozart, 101 van Haydn, enz, enz) onder uw bezielende leiding gespeeld te hebben. De waarde van het spelen in grote collectieven is voor mij weer totaal bewezen. Muziek is een ‘samen-ding’.

Muzikale zelfverantwoordelijkheid ten behoeve van een collectieve beleving.

Ik weet weer dat dat voor mij core bussiness moet zijn in mijn onderwijs.

Musical is het echte werk.....

Vorige maand zijn de cito-toetsen voor de groepen acht weer afgenomen. Met de nodige commentaren in de media. Niet zozeer over de inhoud van die toetsen als wel over het moment waarop.

De meest frappante alinea die ik tegenkwam, was in het commentaar in de Trouw van 5 februari 2009:

"De werkgevers voeren aan dat de Citotoets meer en meer als einddatum wordt gezien van het schooljaar. Omdat de kinderen begin maart de uitslag krijgen, houdt het leren daarna op, en gaan ze repeteren voor de musical aan het einde van het  schooljaar. Zo gaat kostbare onderwijstijd verloren."

Even afgezien van het feit dat 'houdt het leren op' en ' repeteren' binnen één zin een contradictio in terminis is:

Die hele Citotoets gaat over alles behalve culturele-, laat staan kunstzinnige vorming. We weten allemaal hoeveel tijd en energie daaraan besteed wordt in al die acht jaren basisonderwijs. De laatste, schamele, vier maanden worden eindelijk besteed aan enige ontwikkeling van de kunstzinnige vermogens van deze kinderen.

Het lijkt wel alsof iedereen plotseling vergeten is, dat naar aanleiding van herhaaldelijke en erbarmelijke uitkomsten van PPON-onderzoeken betreffende het muziekonderwijs op onze basisscholen en een amendement van Marleen Barth, men het er over eens was, dat er iets moest gebeuren aan de muzikale vorming van het jonge kind. Een concreet gevolg was een financiële impuls van het Rijk, zodat de PROjecten Primair Onderwijs en Speciaal Onderwijs (PROPOSO), met als doel het muziekonderwijs te verbeteren, van start konden gaan.

Daarnaast is er onlangs uitgebreid onderzoek gedaan door Anne Bamford, in opdracht van het Rijk, naar de stand van zaken betreffende het kunst- en cultuuronderwijs in Nederland. Daaruit blijkt dat docenten in het basisonderwijs onvoldoende geschoold zijn op dit vlak. Daarbij ontbreekt het nogal aan 'duurzame, leerlinggestuurde leerervaringen en actieve kunstcreatie', terwijl, volgens het rapport 'actieve kunstbeoefening voor hen (de leerlingen [EL]) van cruciaal belang is'.

Ik zeg: een maand of vier minimaal intensief interdisciplinair kunstzinnig aan de slag, liefst jaarlijks.

Misschien moeten ze die toetsen direct in september doen. In groep zeven.

Dan kan er eindelijk echt gewerkt worden....

Musical is het echte werk

hoofdvak = hartvak

"En, hoe vul jij je dagen eigenlijk?"

"Ik geef schoolmuziek aan een conservatorium."

"Oh, wat leuk! Welk instrument dan? Of geef je zangles?"

"Nee, ik leidt muziekdocenten op."

"....?"

Dit lijkt me een "ouwe lullen"-variant op:

"En, hoe vul jij je dagen tegenwoordig?"

"Ik studeer voor Docent Muziek aan een conservatorium."

"Oh, wat leuk! Studeer je piano/gitaar/viool/fluit/zang/...?"

"Nee, ik studeer voor muziekjuf..."

"....?"

Herken je dat? Dat duffe idee dat je de hele tijd moet uitleggen dat je 'geen' instrumentaal of vocaal hoofdvak doet. Wat doen we hier dan eigenlijk wél?!

Wij studeren een instrumentaal én vocaal hoofdvak. 

We hebben hier te maken met een Conservatorium opleiding en dat betekent: veel studeren op je instrument om er zo veel en zo mooi mogelijk muziek uit te kunnen halen. Je maakt je zodoende de techniek eigen om virtuoos te kunnen zijn, maar leert vooral ook het instrument zelf kennen, de warmte van de klank die eruit komt, de expressieve waarde en het betekenisvol inzetten van alle mogelijkheden die de klankbron je biedt.

De klas (of de groep die relevant is in de verschillende fases van je opleiding) is je hoofdinstrument. Daarmee wordt je ‘virtuoos’, daaruit haal je de zeggingskracht van jouw muziek.

Alle vakken die je aangeboden worden staan in dienst van dit doel: je scherpt je gehoor, je leert je stem optimaal te gebruiken, je leert hoe muziek in elkaar zit en wat dat betekent, je produceert en reproduceert veel muziek zelf, je ontdekt de theorievorming over hoe mensen groeien en denken, je leert op het juiste moment op de juiste knoppen te drukken, je vindt uit op welke randvoorwaarden jij invloed hebt en welke omstandigheden je gewoon moet accepteren, je leert welk repertoire er is voor jouw instrument, hoe er door de tijd heen met jouw instrument omgegaan is en hoe je instrument jou kan inspireren.

Uiteindelijk leidt alles er toe, dat je vanuit visie zodanig kunt handelen dat je de diepst en breedst mogelijke muzikale ervaringen kunt beleven met de groep.

Maak optimaal gebruik van de mogelijkheden die je geboden worden om je hoofdinstrument te kunnen studeren, zodat de momenten met je leraren zo zinnig mogelijk besteed zullen zijn (als je viool studeert en je hebt een week te weinig gedaan, stuurt je leraar je gewoon weer weg: ‘ga eerst maar eens studeren, anders kunnen we niet verder’).

Maak je fouten, experimenteer, zoek naar de momenten van ‘kippenvel’, ontdek hoe je blessures kunt vermijden, worstel met teleurstellingen, maar maak je instrument niet stuk. Een viool kun je verzekeren, tot op zekere hoogte, een groep mensen niet.... 

Veel gratis(!) mooie muziek!

Alweer een kort berichtje:

Omdat het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) dit jaar 120 jaar bestaat, zijn thans 10 symfonieën, uitgevoerd door het KCO, op de site van radio4 gratis te downloaden:

http://kco.radio4.nl/

Doe vooral! Tot 24 november staan ze erop. Volgens mij kun je ook googelen op kco. Op hun eigen site kun je e.e.a. ook vinden.

Even een heel kort berichtje: er zijn momenten dat ik van alles en nog wat google en meestal levert dat weinig zinnigs op, maar nu kwam ik opeens terecht op de site van Paul van Coeverden. Geinig! Met leuke animaties bij het Betere Repertoire, leuke kwisjes, affijn: laat je inspireren. Ook niet onaardig is de jeugdsite van the New York Philharmonic Orchestra (www.nyphilkids.org). Als je overigens zelf ook al googelend (dat doe je toch meestal als je het heel erg druk hebt, zodat je niet goed weet waar je moet beginnen, dat je dan gaat googelen? Ken je dat?) op een inspirerende site stuit: deel het met ons allen. Ik weet zeker dat je leuke links aan deze blogpage kan toevoegen, maar daar ga ik nog even, maar niet zo lang meer, over nadenken. (Klaar: Suzan gaat me redden....)

Is muziek het belangrijkste vak?!

Vandaag stond een klein berichtje in de krant: het buitenland ziet Nederland steeds minder als kennisland. Nou hoeft dat niet zo heel erg te zijn, als 'kennisland' slechts betekende dat iedereen heel veel weet. Mij lijkt dat het predicaat 'kennisland' alleen zin heeft, als men creatief met die kennis kan omgaan, waardoor er geïnnoveerd kan worden. De grootste uitvinders en de grootste denkers hebben immers altijd gebruik kunnen maken van hun buitengewoon creatieve denkvermogen.

Het beoefenen van muziek vraagt van de gehele mens een actieve en creatieve inzet: motorisch, cognitief, emotioneel, ruimtelijk (in de tijdsdimensie) en daarnaast van allebei de hersenhelften, waarbij met name het divergente denken ((kort door de bocht) zoeken naar nieuwe oplossingen, i.p.v. net zolang aanpassen tot een oude oplossing voldoet (convergent)) gestimuleerd wordt.

Geen enkel ander vak doet een dergelijk breed beroep op je mens-zijn.

Daarbij zijn kunstenaars onontbeerlijk, die ons voortdurend op originele, innovatieve, soms schokkende wijze een spiegel voorhouden van De Werkelijkheid en daardoor onze visie op die werkelijk flexibel houden.

Als we willen dat het onderwijs Grote Geesten voortbrengt, die innovatieve en creatieve oplossingen kunnen aandragen voor Grote Problemen, oh nee: Grote Uitdagingen waar we met z'n allen voor staan, moeten we daar Gehele Mensen op voorbereiden. 

Ja. Muziek lijkt me daarin op het moment wel The Weakest, zo niet The Missing Link.....