Daarom muziek als doel....

Muziek is er.

De maatschappij zit vol met muziek: op straat, in winkels, in kerken, op de televisie, op de radio, bij films, op feestjes, in de wachtkamer, op het station, kortom: overal.

Als we in het onderwijs kinderen voorbereiden om zo totaal mogelijk mee te kunnen doen in die maatschappij, moeten ze daarmee om kunnen gaan.

Muziek is in vorm gezette klank, die betekenis heeft.

Muziek laat ons communiceren. Wat betekent muziek op een bepaalde plaats? Of op een bepaalde tijd? Of in een culturele context? Wat zegt het ons? Wat zegt het jou persoonlijk?

Muziek zet je lijf in beweging.

Muziek laat je dansen, of huilen, of lachen, of ‘maakt’ je rustig, of brengt je in trance. Muziek geeft signalen af, laat je schrikken, maakt je alert of wiegt je in slaap. In hoeverre kun je voorspellen wat bepaalde klankorganisaties met je lijf zullen doen? Tot welk gedrag zet muziek je aan? En waarom?

Muziek is kunst.

Kunst laat ons de werkelijkheid zien met de interpretatie daarvan door de kunstenaar, maar altijd in relatie tot de ontvanger. Om de werkelijkheid te kunnen begrijpen, moet je in staat zijn die werkelijkheid te vangen, naar jezelf te vertalen, bijvoorbeeld in muziek. De betekenis die een bepaalde werkelijkheid heeft voor iemand, kan digitaal uitgelegd worden, maar kan soms beter in een analoge setting tot z’n recht komen.

Iedereen heeft het recht kunstenaar te zijn. Iedereen heeft het recht muzikant te zijn. De waarde van de analoge communicatie blijkt zeker in onze actuele digitale, webgestuurde maatschappij, groot. Het onderzoek naar ieders analoge mogelijkheden, maakt dat we onszelf en de anderen leren verstaan. Het maakt dat we als mens centraal blijven staan in de wijze waarop we beleven. Het analoge communiceren over hoe wij onze werkelijkheid beleven, zorgt dat ieder mens gezien, gehoord, ervaren wordt.

Kunst verbindt. Mensen met mensen, de mens met zijn omgeving, met de tijd.

Door middel van kunst laat je zien hoe je je verhoudt tot de anderen, de omgeving, de tijd.

Kennen, herkennen en erkennen. Actief en Passief. Van binnen naar buiten en van buiten naar binnen.

Uiteindelijk gaat het daarom.

Muziek: doel tot het middel tot het doel...

Waarom staat Muziek eigenlijk op het lesrooster?

Dat lijkt immer de Hamvraag. Het grote ‘Waarom’ van het bestaan, waar met name kunstdocenten en gymdocenten een groot deel van hun communicerende leven mee vullen. Het zou wel leuk zijn, als een wiskunde docent, of een aardrijkskunde docent hier eens zijn licht over zou willen laten schijnen. Over het ‘waarom’ van wiskunde of aardrijkskunde dan.

Behalve Ham is de vraag eigenlijk ook Raar.

Het komt natuurlijk uiteindelijk neer op de vraag waartoe we überhaupt onderwijs bieden, sterker nog: verplichten.

Ik zou zeggen: om de Jeugd klaar te stomen opdat zij Goed Functionerend de maatschappij bestormt, op het moment dat zij geacht wordt Volwassen te zijn.

Als je goed wilt functioneren, kan je naar elkaar luisteren, heb je respect voor elkaar, kun je opbouwend samenwerken, ben je in staat je eigen functioneren te reflecteren en te verbeteren, doorzie je hoe mechanismen werken (letterlijk in machines, en andere apparaten die je tegenkomt en abstracter: in sociale netwerken, bijvoorbeeld), heb je inzicht in wat ‘goed’ is voor ‘de’ wereld, kun je ordenen, selecteren en determineren, informatie gericht tot je nemen en beoordelen, oorzaak en gevolg voorzien en overzien, problemen oplossen, ben je in staat je uit te drukken, ken je jezelf, et cetera, et cetera.

Volgens mij is bovenstaande een gegeven. En van alle tijden. Alleen het Hoe van het verwerven van al deze To Be Or Not To Be competenties staat voortdurend ter discussie. En dat hoort ook zo.

De Basisvorming heeft e.e.a. destijds heel behoorlijk onder woorden gebracht.

Met z’n allen hebben we bedacht dat alle vakken die op het rooster staan, uiteindelijk bijdragen aan een competente bevolking. De competenties die daarbij betrokken zijn hoeven we binnen het vak helemaal niet meer te bediscussiëren. Daar zijn andere, vast zeer nuttige, gremia voor.

Het antwoord kan dan ook alleen maar zijn: omdat muziek er is. Het To Be ervan. Muziek bepaalt voor een heel belangrijk deel de betekenisgeving van onze maatschappij, óók voor de niet-horenden onder ons, simpelweg omdat de anderen wel horen.

Muziek als Doel, dus.

Dat lijkt me al complex genoeg, met die paar minuten per week dat we eraan mogen besteden...